Vernier Bevel Protractor માં રીડિંગ કઈ રીતે લેવું ? ......વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

 

 

 

 

• વર્નિયર બેવલ પ્રોટ્રેક્ટર (Vernier Bevel Protractor) એ ખૂણાને ખૂબ જ ચોકસાઈથી માપવા માટેનું સાધન છે. તેના દ્વારા 5 મિનિટ (5') જેટલી ઝીણી ચોકસાઈથી માપ લઈ શકાય છે.
•  વર્નિયર બેવલ પ્રોટ્રેક્ટરનું Least Count (LC):
  ​કોઈપણ માપક સાધન દ્વારા માપી શકાય તેવા નાનામાં નાના માપને તેનું 'લીસ્ટ કાઉન્ટ' કહેવાય છે. બેવલ પ્રોટ્રેક્ટર માટે તે 5 મિનિટ (5') હોય છે.
  ​તેની ગણતરી: 

  1. મેઈન સ્કેલના એક કાપાનું મૂલ્ય = 1ડિગ્રી

  2.વર્નિયર સ્કેલના કુલ 12 કાપા, મેઈન સ્કેલના 23 કાપા (એટલે કે 23ડિગ્રી) જેટલી જગ્યા રોકે છે.

  3. તેથી, વર્નિયર સ્કેલના એક કાપાનું મૂલ્ય = {23}/{12} = 1ડિગ્રી 55'

  4.Least Count = (મેઈન સ્કેલના 2 કાપા) - (વર્નિયર સ્કેલનો 1 કાપો)

            LC = 2ડિગ્રી- 1ડિગ્રી 55' = 5'
   ​માપ લેવાની રીત નીચે મુજબના સોપાનમાં સમજી શકાય છે:

​1. સાધનની ગોઠવણી (Setting the Tool)
​સૌ પ્રથમ જે વસ્તુનો ખૂણો માપવાનો હોય, તેને પ્રોટ્રેક્ટરના Base (Stock) અને Blade ની વચ્ચે એવી રીતે ગોઠવો કે બંને સપાટીઓ વસ્તુને બરાબર સ્પર્શતી હોય. ત્યારબાદ લોકિંગ સ્ક્રૂની મદદથી રીડિંગને લોક કરી દો.
​2. મેઈન સ્કેલનું રીડિંગ (Main Scale Reading)
​ડાયલ પર રહેલા '0' થી '90' સુધીના કાપાઓ જુઓ.
​વર્નિયર સ્કેલનો '0' (Zero) મેઈન સ્કેલના કયા કાપાને વટાવી ગયો છે તે જુઓ.
​આ માપ ડિગ્રી માં હશે.
​દાખલા તરીકે: જો '0' નો કાપો 25 અને 26 ની વચ્ચે હોય, તો મુખ્ય માપ 25° ગણાશે.

3. વર્નિયર સ્કેલનું રીડિંગ (Vernier Scale Reading)
​હવે જુઓ કે વર્નિયર સ્કેલનો કયો કાપો મેઈન સ્કેલના કોઈ પણ એક કાપા સાથે બરાબર સીધી લીટીમાં મેચ થાય છે.
​વર્નિયર સ્કેલ પર દરેક કાપો 5 મિનિટ દર્શાવે છે (0, 15, 30, 45, 60).
​દાખલા તરીકે: જો વર્નિયર સ્કેલનો 6ઠ્ઠો કાપો મેચ થતો હોય, તો 6 \times 5 = 30 મિનિટ થશે.
​4. કુલ માપની ગણતરી (Total Calculation)
​કુલ માપ મેળવવા માટે મેઈન સ્કેલ અને વર્નિયર સ્કેલના માપનો સરવાળો કરો.

• ​સૂત્ર:

Total Reading = {Main Scale Degrees} +{Vernier Division X  5'}

 ઉદાહરણ:
​મેઈન સ્કેલ રીડિંગ = 25°
​વર્નિયર સ્કેલ રીડિંગ = 30'
​કુલ માપ = 25° 30' (25 ડિગ્રી અને 30 મિનિટ)

• ​ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો:

​દિશા: જો તમે શૂન્યની જમણી બાજુએ ડિગ્રી માપી રહ્યા હોવ, તો મિનિટ પણ જમણી બાજુના સ્કેલ પર જ જોવી.
​ચોકસાઈ: માપ લેતી વખતે હંમેશા આંખ સ્કેલની બરાબર સામે રાખવી જેથી પેરેલેક્સ એરર (Parallax Error) ન આવે.

ડ્રિલ બીટ ની ધાર કઈ રીતે કાઢવી ? ............વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

 

• એમ.એસ. (Mild Steel) માટે ડ્રિલ બીટની ધાર કાઢવી (Sharpening) એ એક કળા (Skill)  છે. જો તમે યોગ્ય રીતે ધાર કાઢો, તો ડ્રિલિંગ કરવું ખૂબ સરળ બની જાય છે. સામાન્ય રીતે ડ્રિલ બીટની ધાર કાઢવા માટે બેન્ચ ગ્રાઇન્ડર (Bench Grinder) નો ઉપયોગ થાય છે.

• ​નીચે મુજબના સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને તમે પરફેક્ટ ધાર કાઢી શકો છો:

​૧. જરૂરી એંગલ (Angle) સમજો
​માઇલ્ડ સ્ટીલ (M.S.) માટે ડ્રિલ બીટનો પોઇન્ટ એંગલ 118° હોવો જોઈએ. એટલે કે, કેન્દ્રથી બંને બાજુ 59° નો ખૂણો બનવો જોઈએ.
​૨. ગ્રાઇન્ડર પર ડ્રિલ બીટ પકડવાની રીત
​ડ્રિલ બીટને ગ્રાઇન્ડિંગ વ્હીલની સામે એવી રીતે પકડો કે તેનો કટિંગ એજ (Cutting Edge) વ્હીલને સમાંતર રહે.
​બીટને થોડો ઉપરની તરફ નમેલો રાખો.
​૩. ધાર કાઢવાની પ્રક્રિયા (The Motion)
​ટચ અને ટ્વિસ્ટ: બીટના આગળના ભાગને વ્હીલ પર હળવેથી અડાડો.
​જ્યારે તમે ઘસતા હોવ, ત્યારે બીટને નીચેની તરફ દબાવો અને સાથે સાથે તેને થોડું ગોળ ફેરવો (Clockwise twist). આનાથી બીટની પાછળનો ભાગ (Heel) થોડો નીચો જશે, જેને 'Lip Clearance' કહેવાય છે.
​લિપ ક્લિયરન્સ: આ ખૂબ મહત્વનું છે. જો પાછળનો ભાગ કટિંગ એજ કરતા ઊંચો હશે, તો ડ્રિલ લોખંડમાં ઉતરશે નહીં, ફક્ત ઘસાશે.
​૪. ઠંડુ રાખવું (Cooling)
​ડ્રિલ બીટ ઘસતી વખતે તે ગરમ થઈ જશે. જો તે વધારે ગરમ (લાલ) થઈ જાય, તો તેની મજબૂતી (Temper) જતી રહેશે.
​તેથી, તેને વારંવાર પાણીમાં ડુબાડીને ઠંડુ કરતા રહો.
​૫. બંને બાજુની સરખામણી
​ધ્યાન રાખો કે ડ્રિલની બંને 'લિપ્સ' (કટિંગ એજ) ની લંબાઈ એકસરખી હોય. જો એક બાજુ લાંબી હશે, તો ડ્રિલિંગ કરતી વખતે કાણું મોટું પડશે અને ડ્રિલ વાંકી ચાલશે.

• ​ચેક કરવાની ટિપ્સ:

​ગેજ વાપરો: જો તમારી પાસે 'ડ્રિલ ગ્રાઇન્ડિંગ ગેજ' હોય, તો તેનાથી 118 ડિગ્રીનો ખૂણો માપી લો.
​ટેસ્ટ રન: ધાર નીકળી ગયા પછી તેને કોઈ નકામા લોખંડના ટુકડા પર ચલાવી જુઓ. જો સ્ટીલના લાંબા 'ચિપ્સ' (છોતરા) નીકળે, તો સમજી લેવું કે ધાર પરફેક્ટ છે.

• ​સાવચેતી: ગ્રાઇન્ડર ચલાવતી વખતે હંમેશા ચશ્મા (Safety Goggles) પહેરવા, જેથી લોખંડના રજકણો આંખમાં ન જાય.

Vernier caliperની Least Count કઈ રીતે શોધવી?.....વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

 

 

 

વર્નિયર કેલિપરની લઘુત્તમ માપશક્તિ (Least Count - LC) એટલે કે તે સાધન દ્વારા માપી શકાતું નાનામાં નાનું માપ. તે શોધવા માટે મુખ્યત્વે બે રીત છે:

૧. સૂત્રની રીત (સૌથી સરળ)

લઘુત્તમ માપશક્તિ શોધવાનું મુખ્ય સૂત્ર નીચે મુજબ છે:

$$LC=\frac{\text{મુખ્ય સ્કેલના એક વિભાગનું મૂલ્ય (Value of 1 MSD)}}{\text{વર્નિયર સ્કેલના કુલ વિભાગની સંખ્યા (Total Divisions on Vernier Scale)}}$$

ઉદાહરણ તરીકે:

• ધારો કે મુખ્ય સ્કેલ પર 1 mm ના કાપા છે.

• વર્નિયર સ્કેલ પર કુલ 50 કાપા છે.

• તો $LC=1/50\text{mm}=0.02\text{ mm}$.

---

૨. તફાવતની રીત (ગણિતની રીતે)

આ રીતમાં મુખ્ય સ્કેલ અને વર્નિયર સ્કેલના કાપા વચ્ચેનો તફાવત જોવામાં આવે છે.

$$LC=1\text{ MSD}-1\text{ VSD}$$

(MSD = Main Scale Division, VSD = Vernier Scale Division)

પગલાંઓ:

1. 1 MSD શોધો: સામાન્ય રીતે તે 1 mm હોય છે.

2. 1 VSD શોધો: જુઓ કે વર્નિયર સ્કેલના કુલ કાપા (દા.ત. 50) મુખ્ય સ્કેલના કેટલા કાપા (દા.ત. 49) સાથે મેચ થાય છે.

   • અહીં, $50\text{ VSD}=49\text{ MSD}$

   • એટલે કે, $1\text{ VSD}=49/50\text{ MSD}=0.98\text{ mm}$

3. તફાવત ગણો:

   • $LC=1\text{ mm}-0.98\text{ mm}=0.02\text{ mm}$

---

૩. અલગ-અલગ વર્નિયર માટે LC ના પ્રકાર

વર્નિયર સ્કેલના કાપા	ગણતરી (1 / કાપા)	લઘુત્તમ માપશક્તિ (LC)
10 કાપા	$1/10$	$0.1\text{ mm}$
20 કાપા	$1/20$	$0.05\text{ mm}$
50 કાપા	$1/50$	$0.02\text{ mm}$ (સૌથી વધુ વપરાતું)

 

યાદ રાખો: તમે જ્યારે પણ નવું વર્નિયર કેલિપર હાથમાં લો, ત્યારે સૌથી પહેલા તેના વર્નિયર સ્કેલના કુલ કાપા ગણી લો. તેનાથી તમને તરત જ તેની ચોકસાઈ (Accuracy) ખબર પડી જશે.

Trade: Fitter, Board Work and Practical no.61,62 Pdf.......વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

 

Practical no.61,62  Drilling Practice on M.S.Flat (Pdf) : અહીં ક્લિક કરો