વર્નિયર હાઇટ ગેજ (Vernier Height Gauge) એ ચોકસાઈપૂર્વક ઊંચાઈ માપવા માટે વપરાતું સાધન છે. તેના દ્વારા માપ લેવાની પ્રક્રિયા સરળ છે, પણ તેમાં ચોકસાઈ રાખવી ખૂબ જરૂરી છે.
- નીચે મુજબના સ્ટેપ્સ અનુસરીને તમે સચોટ માપ લઈ શકો છો:
૧. ઝીરો સેટિંગ (Zero Setting)
માપ લેતા પહેલા ગેજ બરાબર કામ કરે છે કે નહીં તે તપાસવું જરૂરી છે.
હાઇટ ગેજને એકદમ સપાટ સરફેસ પ્લેટ (Surface Plate) પર મૂકો.
તેના જડબા (Scriber) ને નીચે લાવીને સરફેસ પ્લેટને અડકાવો.
તપાસો કે મુખ્ય સ્કેલ (Main Scale) નો '0' અને વર્નિયર સ્કેલ (Vernier Scale) નો '0' એક સીધી લીટીમાં છે કે નહીં. જો ન હોય, તો તેને એડજસ્ટ કરો.
૨. માપ લેવાની રીત (How to take Reading)
વર્નિયર હાઇટ ગેજનું કુલ માપ નીચે મુજબના બે ભાગના સરવાળાથી બને છે:
કુલ માપ = મુખ્ય સ્કેલનું માપ (MSR) + (વર્નિયર સ્કેલનો કાપો × લઘુત્તમ માપ/Least Count)
મુખ્ય સ્કેલ (Main Scale Reading): વર્નિયર સ્કેલનો '0' મુખ્ય સ્કેલ પર જે આંકડાને વટાવી ગયો હોય તે આંકડો નોંધો (દા.ત. 25 mm).
વર્નિયર સ્કેલ (Vernier Scale Reading): વર્નિયર સ્કેલનો કયો કાપો મુખ્ય સ્કેલના કોઈપણ કાપા સાથે બરાબર એક જ લીટીમાં મળે છે તે જુઓ (દા.ત. 12મો કાપો).
ગણતરી: જો લઘુત્તમ માપ (Least Count) 0.02 mm હોય, તો:
વર્નિયર માપ = 12 \times 0.02 = 0.24 mm
કુલ માપ = 25 + 0.24 = 25.24 mm
૩. ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
પેરાલેક્સ એરર (Parallax Error): માપ જોતી વખતે તમારી આંખ કાપાની બરાબર સામે હોવી જોઈએ, નહીંતર માપ ખોટું આવી શકે છે.
- સ્ક્રાઇબરનો ઉપયોગ: જો તમારે માર્કિંગ કરવું હોય, તો સ્ક્રાઇબરના અણીદાર ભાગનો ઉપયોગ કરો.
- લોકીંગ સ્ક્રુ: માપ લીધા પછી રીડિંગ હલી ન જાય તે માટે લોકીંગ સ્ક્રુને ટાઈટ કરો.
- મહત્વની ટીપ: માપ લેતા પહેલા સરફેસ પ્લેટ અને હાઇટ ગેજના બેઝને બરાબર સાફ કરી લેવા જોઈએ જેથી કચરાને કારણે માપમાં ભૂલ ન આવે.
