JOG મોડ એટલે શું?...... વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

CNC (Computer Numerical Control) પ્રોગ્રામિંગ અને મશીન ઓપરેશનમાં JOG મોડ એ એક ખૂબ જ મહત્વનો મેન્યુઅલ મોડ છે. ચાલો તેને સરળ ગુજરાતીમાં સમજીએ:

 

​JOG મોડ એટલે શું?

​JOG મોડનો ઉપયોગ મશીનના ટૂલ (Tool) અથવા બેડ (Table) ને મેન્યુઅલી (હાથેથી) ગતિ આપવા માટે થાય છે. જ્યારે તમારે કોઈ ઓટોમેટિક પ્રોગ્રામ ચલાવવો ન હોય, પરંતુ ટૂલને અમુક ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવું હોય, ત્યારે JOG મોડનો ઉપયોગ થાય છે.

​JOG મોડના મુખ્ય ઉપયોગો:

• ​ટૂલ સેટિંગ (Tool Setting): મશીનિંગ શરૂ કરતા પહેલા ટૂલને વર્કપીસની નજીક લાવવા માટે.
• ​વર્ક પીસ ઝીરો સેટિંગ (Job Setting): જોબનું સેન્ટર અથવા ઝીરો પોઈન્ટ (Work Offset) નક્કી કરવા માટે ટૂલને જોબની સપાટી પર અડાડવા માટે.
• ​મેન્યુઅલ કટિંગ: ક્યારેક નાનું અથવા સાદું કટિંગ કામ મેન્યુઅલી કરવું હોય ત્યારે.
• ​મશીન ક્લિનિંગ: મશીનિંગ પૂરું થયા પછી ટેબલને સાફ કરવા માટે તેને મશીનથી દૂર ખસેડવા.

​JOG મોડ કેવી રીતે કામ કરે છે?

​JOG મોડમાં મશીનને કંટ્રોલ કરવા માટે પેનલ પર મુખ્યત્વે બે રીત હોય છે:

1. ​Axis Selection Keys (+X, -X, +Z, -Z): કંટ્રોલ પેનલ પર આપેલા બટનો દબાવવાથી ટૂલ જે-તે દિશામાં સતત ગતિ કરે છે. જ્યાં સુધી તમે બટન દબાવી રાખશો ત્યાં સુધી ટૂલ ફરશે.
2. ​MPG (Manual Pulse Generator) અથવા Handwheel: ઘણીવાર ઓપરેટર એક ગોળ વ્હીલ (Handwheel) ફેરવીને પણ ટૂલને ખૂબ જ ચોકસાઈથી (Microns માં) ખસેડી શકે છે.

​ધ્યાન રાખવા જેવી બાબતો:

• ​Feed Rate: JOG મોડમાં ટૂલ કેટલી ઝડપથી ફરશે તે 'Feed Override' નોબ દ્વારા નક્કી કરી શકાય છે.
• ​Rapid Position: જો તમારે ટૂલને ખૂબ ઝડપથી ખસેડવું હોય, તો JOG બટન સાથે 'Rapid' બટન દબાવવામાં આવે છે.
• ​સુરક્ષા (Safety): JOG મોડમાં કામ કરતી વખતે ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે ટૂલ જોબ કે ચક (Chuck) સાથે અથડાઈ ના જાય (Accident/Crash ના થાય).

​ટૂંકમાં કહીએ તો, JOG મોડ એટલે મશીનને પ્રોગ્રામ વગર આપણી મરજી મુજબની દિશામાં ફેરવવાની સુવિધા.

CNC પ્રોગ્રામ મશીન પર ચલાવતા પહેલા તે સાચો છે કે નહીં તે તપાસવા માટે ઘણા ઉપયોગી ટૂલ્સ ઉપલબ્ધ છે. ..... વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

CNC પ્રોગ્રામ મશીન પર ચલાવતા પહેલા તે સાચો છે કે નહીં તે તપાસવા માટે ઘણા ઉપયોગી ટૂલ્સ ઉપલબ્ધ છે. તમારા જેવા ટેકનિકલ પ્રોફેશનલ માટે નીચે મુજબના વિકલ્પો શ્રેષ્ઠ રહેશે:

 

​1. CNC Simulation Software (PC માટે)

​આ સોફ્ટવેર કમ્પ્યુટર પર મશીન જેવું જ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે, જેમાં તમે ટૂલનો પાથ (Tool Path) લાઈવ જોઈ શકો છો.

• ​Swansoft CNC Simulator (SSCNC): આમાં ખાસ કરીને Siemens 802D/840D કન્ટ્રોલ ઉપલબ્ધ છે, જે એકદમ રિયલ મશીન જેવો અનુભવ આપે છે.
• ​CNC Simulator Pro: આ એક સરળ વિઝ્યુલાઈઝર છે જે G-code માં થતી ભૂલો અને ટૂલ ક્યાં અથડાશે (Collision) તે બતાવી દે છે.

​2. Siemens "SinuTrain" (સૌથી સચોટ)

​જો તમે પ્રોફેશનલ રીતે Siemens કન્ટ્રોલ પર કામ કરતા હોવ, તો Siemens કંપનીનું પોતાનું SinuTrain સોફ્ટવેર સૌથી બેસ્ટ છે.

• ​તે તમારા PC ને જ એક Siemens કન્ટ્રોલ પેનલમાં ફેરવી નાખે છે.
• ​જે પ્રોગ્રામ આમાં સાચો ચાલશે, તે મશીન પર પણ ૧૦૦% સાચો જ ચાલશે.

​3. મોબાઈલ એપ્લિકેશન્સ

​જો તમે ફટાફટ રસ્તામાં કે ઘરે બેસીને ચેક કરવા માંગતા હોવ:

• ​CNC Simulator (Android/iOS): પ્લે સ્ટોર પર ઘણી એપ્સ ઉપલબ્ધ છે જે બેઝિક G-code સીમ્યુલેશન કરી આપે છે.
• ​G-Code Viewer: આ એપ પ્રોગ્રામમાં રહેલી પોઈન્ટ્સની ભૂલો ગ્રાફિકલી બતાવે છે.

​4. ઓનલાઈન G-Code Analyzers

​કોઈ પણ સોફ્ટવેર ડાઉનલોડ કર્યા વગર બ્રાઉઝરમાં પણ ચેક કરી શકાય છે:

• ​ncviewer.com: આ એક ફ્રી ઓનલાઈન ટૂલ છે. તમારો કોડ ત્યાં કોપી-પેસ્ટ કરવાથી તે પ્રોગ્રામનો ૩ડી (3D) પાથ બતાવી દેશે.

​5. મશીન પર "Dry Run" અને "Simulation"

​જો તમારી પાસે મશીન ઉપલબ્ધ હોય, તો સીધો જોબ કાપવાને બદલે:

• ​Simulation Mode: પ્રોગ્રામ લોડ કરીને સ્ક્રીન પર ગ્રાફિક્સ ચેક કરો.
• ​Dry Run: જોબ ચડાવ્યા વગર હવામાં ટૂલ ફેરવીને ચેક કરો.
• ​Single Block: એક-એક લાઈન ચેક કરીને પ્રોગ્રામ ચલાવો.

​તમારા જેવા ITI ઇન્સ્ટ્રક્ટર અથવા મેકેનિકલ એન્જિનિયર માટે SinuTrain અથવા Swansoft શીખવું વધુ ફાયદાકારક રહેશે કારણ કે તે તમને ઉદ્યોગના ધોરણો (Industry Standards) મુજબ ટ્રેનિંગ આપે છે.

MPF અને SPF એટલે શું? .... વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

Siemens CNC સિસ્ટમમાં પ્રોગ્રામિંગને વ્યવસ્થિત કરવા માટે ફાઇલોને બે મુખ્ય ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે: MPF અને SPF. આ બંનેનો ઉપયોગ પ્રોગ્રામના સ્ટ્રક્ચરને સરળ અને કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે થાય છે.

​તમારા ટેકનિકલ બેકગ્રાઉન્ડ મુજબ, આ બંનેનો તફાવત નીચે મુજબ સમજી શકાય:

​1. MPF (Main Program File)

​MPF એટલે Main Program File. આ મશીનનો મુખ્ય પ્રોગ્રામ છે જે ઓપરેટર દ્વારા રન કરવામાં આવે છે.

• ​ઉપયોગ: જોબ બનાવવાની શરૂઆતથી અંત સુધીની બધી મુખ્ય સૂચનાઓ (જેમ કે ટૂલ સિલેક્શન, સ્પિન્ડલ સ્પીડ, અને કટિંગ પાથ) આ ફાઇલમાં હોય છે.
• ​ફાઇલ એક્સટેન્શન: આ ફાઇલો .MPF નામથી સેવ થાય છે.
• ​ઓળખ: આ પ્રોગ્રામ હંમેશા M30 (Program End) કમાન્ડ સાથે પૂરો થાય છે.
• ​કાર્ય: જ્યારે તમે મશીન પર 'Cycle Start' દબાવો છો, ત્યારે તમે સામાન્ય રીતે MPF ફાઇલ જ ચલાવો છો.

​2. SPF (Sub Program File)

​SPF એટલે Sub Program File. આ એક સહાયક પ્રોગ્રામ છે જેને મુખ્ય પ્રોગ્રામ (MPF) ની અંદરથી બોલાવવામાં આવે છે.

• ​ઉપયોગ: જ્યારે કોઈ ચોક્કસ ક્રિયા (Operation) વારંવાર કરવાની હોય, ત્યારે તેને વારંવાર લખવાને બદલે એક અલગ SPF ફાઇલમાં લખવામાં આવે છે. દાખલા તરીકે, એક જ જોબમાં 5 સરખા ખાંચા (Grooves) પાડવા હોય, તો ગ્રુવિંગનો પ્રોગ્રામ SPF માં બનાવી શકાય.
• ​ફાઇલ એક્સટેન્શન: આ ફાઇલો .SPF નામથી સેવ થાય છે.
• ​ઓળખ: આ પ્રોગ્રામ M17 (Subprogram End) કમાન્ડ સાથે પૂરો થાય છે, જે કન્ટ્રોલને પાછો મુખ્ય પ્રોગ્રામ પર મોકલે છે.
• ​ફાયદો: આનાથી મુખ્ય પ્રોગ્રામની લંબાઈ ઘટે છે અને ભૂલ સુધારવી સરળ બને છે.        
  

તમારા અગાઉના CAD અને ફિટર ટ્રેડના અનુભવને આધારે, જો તમારે કોઈ જોબમાં એક જ ડિઝાઇન વારંવાર રિપીટ કરવાની હોય, તો તમે SPF નો ઉપયોગ કરીને પ્રોગ્રામને વધુ પ્રોફેશનલ બનાવી શકો છો.

Absolute Dimension System અને Incremental Dimension System.... વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

CNC પ્રોગ્રામિંગમાં, ખાસ કરીને Siemens અને અન્ય કન્ટ્રોલ સિસ્ટમમાં, માપ લેવાની મુખ્ય બે પદ્ધતિઓ હોય છે: Absolute (G90) અને Incremental (G91).

નીચે બંને સિસ્ટમની સરળ સમજૂતી આપી છે:

1. Absolute Dimension System (G90)

આ સિસ્ટમમાં બધા જ માપ એક ચોક્કસ નિશ્ચિત બિંદુ એટલે કે Origin (0,0) થી ગણવામાં આવે છે.

 Siemens Code: G90

 કાર્યશૈલી: તમે ગમે તે પોઈન્ટ પર હોવ, પણ જ્યારે નવો કમાન્ડ આપો ત્યારે મશીન તેને સેન્ટર પોઈન્ટ (Zero Point) થી જ માપશે.

 ફાયદો: આ પદ્ધતિ સમજવામાં સરળ છે કારણ કે તે ડ્રોઈંગના સીધા કોઓર્ડિનેટ્સ પર આધારિત હોય છે. જો કોઈ એક લાઈનમાં ભૂલ થાય, તો તેની અસર પછીના પોઈન્ટ્સ પર પડતી નથી.

2. Incremental Dimension System (G91)

આ સિસ્ટમમાં દરેક નવું માપ તેના અગાઉના (Current) પોઈન્ટ થી ગણવામાં આવે છે.

 Siemens Code: G91

 કાર્યશૈલી: અહીં અગાઉનો પોઈન્ટ જ નવો 'ઝીરો' બની જાય છે. એટલે કે ટૂલ અત્યારે જ્યાં છે, ત્યાંથી આગળ કેટલું જવું છે તે જ જોવામાં આવે છે.

 ફાયદો: આ પદ્ધતિ રિપિટિટીવ પેટર્ન (જેમ કે એક સરખા અંતરે ડ્રિલિંગ કરવું) માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. જોકે, આમાં જો એક ભૂલ થાય તો તે આગળના દરેક પોઈન્ટમાં ઉમેરાતી જાય છે (Cumulative error).

તફાવત ઉદાહરણ સાથે:

ધારો કે તમારે X માં પહેલા 20mm અને પછી બીજા 30mm જવું છે:

તમારા વ્યવસાય (ITI Fitter/Mechanical CAD) મુજબ, મોટાભાગના ટર્નિંગ અને મિલિંગ પ્રોગ્રામ્સ Absolute (G90) સિસ્ટમમાં બનાવવામાં આવે છે.જેથી ચોકસાઈ જળવાઈ રહે.