વર્નિયર કેલિપર (Vernier Caliper) થી ચોકસાઈપૂર્વક રીડિંગ લેવાની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે. વર્નિયર કેલિપર સામાન્ય રીતે ની લઘુત્તમ માપશક્તિ (Least Count) ધરાવે છે.
૧. પાયાની બાબતો સમજો
રીડિંગ લેતા પહેલા આ બે માપ સમજવા જરૂરી છે:
Main Scale (મુખ્ય સ્કેલ): જે સ્થિર હોય છે (સામાન્ય ફૂટપટ્ટી જેવું).
Vernier Scale (વર્નિયર સ્કેલ): જે મુખ્ય સ્કેલ પર આગળ-પાછળ સરકે છે.
૨. રીડિંગ લેવાના સ્ટેપ્સ
સ્ટેપ ૧: લઘુત્તમ માપશક્તિ (Least Count - LC) શોધો. મોટાભાગના કેલિપર પર તે લખેલું હોય છે (દા.ત. ). જો ન હોય, તો: અહીં ક્લિક કરો
સ્ટેપ ૨: મુખ્ય સ્કેલનું રીડિંગ (Main Scale Reading - MSR) લો
વસ્તુને જડબાની વચ્ચે મજબૂત રીતે પકડો.
વર્નિયર સ્કેલનો '0' (ઝીરો) મુખ્ય સ્કેલ પર કયા આંકડાને વટાવી ગયો છે તે જુઓ.
ધારો કે, વર્નિયરનો '0' મુખ્ય સ્કેલ પર () પછી છે, તો તમારું MSR = 24 mm.
સ્ટેપ ૩: વર્નિયર સ્કેલનું રીડિંગ (Vernier Scale Reading - VSR) લો
હવે જુઓ કે વર્નિયર સ્કેલની કઈ લાઈન મુખ્ય સ્કેલની કોઈ પણ લાઈન સાથે બરાબર સીધી રેખામાં (Coincide) મેચ થાય છે.
ધારો કે, ૧૨મી લાઈન મેચ થાય છે, તો આ આંકડાને લઘુત્તમ માપશક્તિ (LC) સાથે ગુણો.
VSR = મેચ થતી લાઈન LC (દા.ત. ).
સ્ટેપ ૪: કુલ રીડિંગ (Total Reading) મેળવો કુલ માપ મેળવવા માટે બંને રીડિંગનો સરવાળો કરો:
૩. ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
Zero Error (શૂન્ય ત્રુટિ): માપ લેતા પહેલા બંને જડબા બંધ કરીને ચેક કરો કે બંને '0' એક લાઈનમાં છે કે નહીં. જો ન હોય, તો તેટલું માપ બાદ કરવું અથવા ઉમેરવું પડશે.
લંબવત દ્રષ્ટિ: રીડિંગ લેતી વખતે આંખ બરાબર લાઈનની સામે રાખવી જેથી ભૂલ ન થાય.
ઉપયોગો:
Outer Jaws: વસ્તુનો બહારનો વ્યાસ કે જાડાઈ માપવા.
Inner Jaws: પાઈપ કે હોલનો અંદરનો વ્યાસ માપવા.
Depth Probe: ખાડા કે હોલની ઊંડાઈ માપવા.
